شکستگی فک با کدام روش تصویربرداری مشخص می‌شود؟

برای بررسی شکستگی فک نوع تصویربرداری بر اساس شدت ضربه و وضعیت بالینی بیمار توسط پزشک معالج تعیین می‌شود تا دقیق‌ترین اطلاعات از میزان آسیب به استخوان‌ها به دست آید.استخوان فک به عنوان یکی از ساختارهای کلیدی در حفظ تقارن چهره تکلم تنفس و عمل جویدن غذا در برابر حوادثی مانند تصادفات رانندگی سقوط و ضربات شدید ورزشی بسیار آسیب‌پذیر است.
پس از وقوع تروما به ناحیه صورت نشانه‌هایی نظیر درد شدید تورم تغییر شکل قوس دندانی اشکال در باز و بسته کردن دهان و بی‌حسی در بافت‌های نرم لب یا چانه ظاهر می‌شوند. معاینه بالینی تنها گام نخست در بررسی وضعیت مصدوم به شمار می‌رود زیرا تورم بافت‌های اطراف و پیچیدگی‌های استخوان‌بندی صورت مانع از ارزیابی دقیق خطوط شکستگی به صورت چشمی می‌گردد. تشخیص ناقص یا با تاخیر در این ناحیه می‌تواند به مشکلاتی چون بدجوش‌خوردن استخوان‌ها دردهای مزمن مفصل گیجگاهی-فکی و ناهماهنگی در جفت‌شدن دندان‌ها منجر شود.پیشرفت‌های حاصل در فناوری‌های رادیولوژی و سیستم‌های ثبت تصویر پزشکی امکان بررسی دقیق و لایه‌به‌لایه ساختارهای اسکلتی را فراهم آورده‌اند. تکنیک‌های متنوعی از جمله رادیوگرافی پانورامیک دو‌بعدی اسکن‌های مقطعی سی‌تی‌اسکن با قابلیت بازسازی سه‌بعدی و فناوری پرتو مخروطی هر کدام اطلاعات ارزنده‌ای از محل ترک‌ها میزان جابه‌جایی قطعات و وضعیت ریشه دندان‌ها ارائه می‌دهند.
چنانچه به‌دنبال سی‌تی‌اسکن فک در فرمانیه هستید مرکز کاوش با استفاده از دستگاه‌های دقیق جزئیات شکستگی و آسیب‌های استخوان فک را با وضوح مناسب بررسی می‌کند و به ارزیابی دقیق‌تر وضعیت فک کمک می‌رساند.

رادیوگرافی پانورامیک

رادیوگرافی پانورامیک یا OPG یکی از اولین و در دسترس‌ترین روش‌ها برای ارزیابی کلی استخوان فک پایین و دندان‌ها است. این روش نمایی گسترده و یکپارچه از کل قوس فک بالا و پایین مفصل گیجگاهی-فکی و دندان‌ها ارائه می‌دهد. مزایای آن شامل هزینه مناسب سرعت انجام بالا تابش اشعه نسبتاً کم و پوشش کامل استخوان فک پایین است که آن را برای بررسی شکستگی‌های بدنه زاویه فک و گردن کندیل ایده‌آل می‌کند.

سی‌تی‌اسکن معمولی و مولتی‌دیتکتور

سی‌تی‌اسکن به عنوان استاندارد طلایی (Gold Standard) در ارزیابی شکستگی‌های پیچیده صورت و تروماهای چندگانه تصاویری مقطعی و بسیار دقیق با ضخامت میلی‌متری از بافت استخوانی و حتی نرم تهیه می‌کند. این روش برای تشخیص شکستگی‌های فک بالا (مانند شکستگی‌های لوفرت) و امکان بازسازی سه‌بعدی جهت برنامه‌ریزی جراحی ضروری است. همچنین سی‌تی‌اسکن امکان مشاهده هم‌زمان لخته‌های خونی آسیب سینوس‌ها و درگیری مجاری تنفسی را فراهم می‌آورد.

سی‌تی‌اسکن دندانی با پرتو مخروطی

تکنولوژی CBCT یک روش تصویربرداری سه‌بعدی تخصصی است که رزولوشن فضایی فوق‌العاده بالایی در بررسی ساختارهای دندانی و استخوان فک ارائه می‌دهد. این روش قادر به نمایش خطوط شکستگی مویی بسیار ظریف و همچنین شکستگی استخوان آلوئول (بستر دندان) با وضوح بی‌نظیر است. با وجود دوز اشعه پایین‌تر نسبت به سی‌تی‌اسکن معمولی CBCT گزینه‌ای عالی برای بررسی‌های دقیق در مطب‌ها و مراکز تخصصی رادیولوژی فک و صورت محسوب می‌شود.

رادیوگرافی‌های اختصاصی ساده جمجمه و صورت

در شرایطی که دسترسی به دستگاه‌های پیشرفته محدود است یا نیاز به ارزیابی اولیه سریع وجود دارد نماهای رادیوگرافی ساده کاربرد پیدا می‌کنند. نمای واترز (Waters View) برای بررسی فک بالا گونه و سینوس‌ها نمای تاون (Towne View) برای دیدن گردن کندیل و مفصل فک و نمای لترال مایل فک (Lateral Oblique) برای ارزیابی نیمه راست یا چپ فک پایین به ویژه در کودکان به کار می‌روند.

تصویربرداری رزونانس مغناطیسی

ام‌آر‌آی اگرچه روش خط اول برای تشخیص مستقیم شکستگی استخوان نیست اما در موارد خاص بسیار ارزشمند است به ویژه زمانی که ضربه به مفصل فک (TMJ) منجر به آسیب پارگی یا گیر افتادن دیسک غضروفی شده باشد. همچنین ام‌آر‌آی برای ارزیابی دقیق آسیب‌های اعصاب صورت مانند عصب فاسیال یا تری‌ژمینال در ترومای شدید که با علائم عصبی همراه است کاربرد قابل توجهی دارد.

پیش از تصویربرداری پیرسینگ، گوشواره ،گردنبند، عینک، گیره مو و سایر اشیای فلزی اطراف سر و صورت را خارج کنید. این وسایل می‌توانند آرتیفکت‌هایی مانند خطوط روشن سایه‌های متراکم یا نواحی تار در تصویر ایجاد کنند. همچنین پروتزهای دندانی متحرک و وسایل ارتودنسی متحرک باید طبق نظر تکنسین خارج شوند. وجود این موانع ممکن است بخشی از خط شکستگی یا استخوان‌های اطراف فک را بپوشاند و تفسیر تصویر را دشوار کند.

ثابت نگه داشتن بدن سر و فک

در زمان تصویربرداری سر و بدن باید مطابق دستور تکنسین در وضعیت مشخص ثابت بماند. حرکت لرزش صحبت کردن یا تغییر زاویه سر می‌تواند باعث تاری و اعوجاج تصویر شود. این مشکل در بررسی شکستگی‌های ظریف اهمیت بیشتری دارد زیرا ممکن است خط شکستگی به‌درستی دیده نشود. در تصویربرداری پانورامیک قرارگیری نادرست سر همچنین می‌تواند شکل و اندازه استخوان فک را غیرواقعی نشان دهد.

کنترل حرکات دهان زبان و بلع

در طول تصویربرداری از حرکت دادن فک زبان و لب‌ها خودداری کنید و تا پایان کار صحبت نکنید. بلعیدن یا جابه‌جایی زبان در زمان ثبت تصویر ممکن است باعث ایجاد تاری حرکتی یا پوشیده شدن بخشی از ساختارهای فک شود. معمولاً تکنسین پیش از شروع وضعیت زبان و نحوه بستن دهان را توضیح می‌دهد. رعایت همین دستورهای کوتاه می‌تواند از تکرار تصویربرداری جلوگیری کند.

اطلاع دادن درباره بارداری یا احتمال آن

اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد پیش از انجام هر نوع تصویربرداری انجام هر نوع تصویربرداری به پزشک و تکنسین رادیولوژی تصویربرداری تیم درمان با رعایت اصل «کمترین میزان تابش لازم» و انتخاب پروتکل مناسب خطر را کاهش می‌دهد. استفاده از پوشش‌های محافظ یا تغییر روش تصویربرداری نیز ممکن است بر اساس نوع بررسی و دستورالعمل مرکز انجام شود. با این حال در شرایط اورژانسی نباید تصویربرداری ضروری را بدون مشورت پزشک به تأخیر انداخت.

ارائه اطلاعات پزشکی و تصاویر قبلی

اگر پیش‌تر از فک صورت یا دندان‌های خود تصویربرداری انجام داده‌اید تصاویر و گزارش‌های قبلی را همراه داشته باشید. اطلاع‌رسانی درباره جراحی فک وجود ایمپلنت پلاک پیچ یا بیماری‌های زمینه‌ای نیز برای انتخاب روش مناسب اهمیت دارد. این اطلاعات به رادیولوژیست کمک می‌کند یافته‌های جدید را با وضعیت قبلی مقایسه کند. همچنین ممکن است از انجام آزمایش‌های تکراری یا تصویربرداری غیرضروری جلوگیری شود.

رعایت دستورهای مربوط به نوع تصویربرداری

آمادگی لازم به نوع تصویربرداری بستگی دارد؛ برای OPG و رادیوگرافی ساده معمولاً آمادگی خاصی لازم نیست اما رعایت دقیق وضعیت قرارگیری بیمار ضروری است. در برخی سی‌تی‌اسکن‌ها به‌ویژه در صورت استفاده از ماده حاجب ممکن است درباره خوردن آشامیدن یا حساسیت‌های دارویی از شما سؤال شود. پیش از شروع دستورهای تکنسین یا پزشک را به‌دقت دنبال کنید. اگر بخشی از دستورها برایتان دشوار است پیش از تصویربرداری موضوع را مطرح کنید.

شکستگی استخوان فک آسیبی حساس است که نادیده گرفتن یا تشخیص اشتباه آن می‌تواند منجر به دفورمیتی صورت ناتوانی در جویدن و دردهای مزمن مادام‌العمر شود. امروزه سی‌تی‌اسکن با بازسازی سه‌بعدی استاندارد طلایی و بی‌رقیب برای ارزیابی شکستگی‌های ترومایی فک به ویژه در ناحیه فک بالا و آسیب‌های پیچیده است؛ در حالی که عکس‌های پانورامیک (OPG) و اسکن‌های تخصصی CBCT نقش‌های مهمی در غربالگری و بررسی‌های سرپایی فک پایین ایفا می‌کنند. پزشک متخصص با توجه به شرایط بالینی سطح هوشیاری محل ضربه و بودجه بیمار بهترین تکنیک را تجویز خواهد کرد تا پایه‌های یک درمان موفق ریخته شود.
مرکز کاوش بهترین رادیولوژی فک و صورت در شمال تهران با استفاده از دستگاه‌های پیشرفته سی‌تی‌اسکن تصاویر دقیق و واضحی از ساختار استخوان فک تهیه می‌کند. این تصاویر به پزشکان کمک می‌کنند تا محل شدت و میزان جابه‌جایی شکستگی فک را به‌درستی تشخیص دهند و بهترین روش درمانی را انتخاب کنند. برای ارتباط با مجموعه می‌توانید از طریق دکمه دریافت نوبت و یا از طریق شمار تلفن 22291130 اقدام کنید.


منابع
emedicine.medscape.com
my.clevelandclinic.org