آیا صدا دادن فک خطر دارد و روش های تشخیص آن چیست؟

فک یکی از پرتحرک‌ترین قسمت‌های بدن ماست که روزانه هنگام صحبت کردن، غذا خوردن و خمیازه کشیدن در حال حرکت است. صدای تق‌تق یا کلیک هنگام باز و بسته کردن دهان، برای بسیاری از افراد نگران‌کننده است اما معمولاً بی‌خطر است و دلایل ساده‌ای دارد. با این حال اختلال مفصلی‌تمپوروماندیبولار (TMJ) می‌تواند باعث درد، مشکل در باز کردن دهان و سردرد شود. این اختلال که مفصل پایینی آن را به استخوان گونه متصل می‌کند می‌تواند ناشی از نابرابری مفصل، کشش دیسک، التهاب، استرس و آسیب باشد. تشخیص آن معمولاً با معاینه و تصویربرداری انجام می‌شود. تشخیص اختلال مفصل (TMJ) با روشCBCT معمولاً از طریق بررسی ساختار استخوانی مفصل انجام می‌شود. این روش تصویر سه‌بعدی دقیقی از استخوان‌های فک و گونه ارائه می‌دهد و می‌تواند نابرابری، تغییرات استخوانی یا آسیب‌های مفصل را نشان دهد. اگرچه CBCT نمی‌تواند دیسک یا نرم‌بافت‌ها را به خوبی مشاهده کند اما برای ارزیابی عوامل استخوانی در اختلال TMJ بسیار مفید است.

در موارد زیر معمولاً صدا دادن طبیعی و بی‌خطر محسوب می‌شود:

وقتی صدا بدون درد، التهاب یا محدودیت حرکت باشد؛ یعنی دهان به‌راحتی باز و بسته شود.

زمانی که صدا گاه‌به‌گاه اتفاق می‌افتد و دائمی نیست.

اگر صدای آن بعد از خمیازه، جویدن غذای سفت یا باز کردن زیاد دهان ایجاد شود.

وقتی فرد هیچ علامت دیگری مثل سردرد، گوش‌درد یا درد در این ناحیه ندارد.

در این شرایط صدا دادن معمولاً به علت جابه‌جایی جزئی مفصل یا حرکت طبیعی اجزای آن ایجاد می‌شود و جای نگرانی ندارد. با این حال توجه به تکرار و علائم همراه آن می‌تواند کمک کند تا تشخیص دهیم این حالت طبیعی است یا نیاز به بررسی بیشتر دارد.

همراه بودن با درد یا سوزش

قفل شدن یا گیر کردن

کاهش دامنه حرکت

تداوم و شدت گرفتن صدا

همراهی با علائم دیگر

اختلال مفصلی (TMJ)

استرس و دندان‌قروچه

ناهنجاری‌های دندانی و نامرتبی دندان‌ها

عادت‌های نادرست روزانه

ضربه یا آسیب

برای کنترل این عارضه در بسیاری از موارد نیازی به درمان‌های پیچیده نیست و با چند تغییر ساده در عادت‌های روزمره می‌توان شدت صدا و ناراحتی آن را کاهش داد. هدف از این روش‌ها کم کردن فشار روی مفصل و کمک به عملکرد طبیعی آن است. رعایت این نکات به‌ویژه زمانی مؤثر است که صدا دادن بدون درد شدید باشد و در مراحل ابتدایی قرار داشته باشد. مهم‌ترین روش‌های کنترل آن عبارت‌اند از:

استراحت دادن:پرهیز از باز کردن بیش از حد دهان، خمیازه‌های اغراق‌شده و جویدن غذاهای سفت.

کاهش استرس و تنش‌های عصبی: چون استرس باعث فشار دادن دندان‌ها و عضلات آن ناحیه می‌شود آرام‌سازی ذهن نقش مهمی دارد.

خودداری از دندان‌قروچه یا فشردن دندان‌ها: آگاه بودن از این عادت در طول روز و تلاش برای رها نگه داشتن نیز اثر گذار است.

کم کردن جویدن آدامس: جویدن مداوم آدامس فشار زیادی به مفصل این قسمت وارد می‌کند.

گرم یا سرد کردن: استفاده از کمپرس گرم یا سرد می‌تواند به کاهش فشار و آرام شدن عضلات کمک کند.

با رعایت این روش‌های ساده در بسیاری از افراد صداهای ناهنجار این قسمت کمتر می‌شود یا حتی به‌طور کامل کنترل می‌گردد و از پیشرفت مشکل جلوگیری می‌شود.