آیا صدا دادن فک خطر دارد و روش های تشخیص آن چیست؟

فک یکی از پرتحرک‌ترین قسمت‌های بدن ماست که روزانه هنگام صحبت کردن، غذا خوردن و خمیازه کشیدن در حال حرکت است. صدای تق‌تق یا کلیک هنگام باز و بسته کردن دهان، برای بسیاری از افراد نگران‌کننده است اما معمولاً بی‌خطر است و دلایل ساده‌ای دارد. با این حال اختلال مفصلی‌تمپوروماندیبولار (TMJ) می‌تواند باعث درد، مشکل در باز کردن دهان و سردرد شود. این اختلال که مفصل پایینی آن را به استخوان گونه متصل می‌کند می‌تواند ناشی از نابرابری مفصل، کشش دیسک، التهاب، استرس و آسیب باشد. تشخیص آن معمولاً با معاینه و تصویربرداری انجام می‌شود. تشخیص اختلال مفصل (TMJ) با روشCBCT معمولاً از طریق بررسی ساختار استخوانی مفصل انجام می‌شود. این روش تصویر سه‌بعدی دقیقی از استخوان‌های فک و گونه ارائه می‌دهد و می‌تواند نابرابری، تغییرات استخوانی یا آسیب‌های مفصل را نشان دهد. اگرچه CBCT نمی‌تواند دیسک یا نرم‌بافت‌ها را به خوبی مشاهده کند اما برای ارزیابی عوامل استخوانی در اختلال TMJ بسیار مفید است.

در موارد زیر معمولاً صدا دادن طبیعی و بی‌خطر محسوب می‌شود:

وقتی صدا بدون درد، التهاب یا محدودیت حرکت باشد؛ یعنی دهان به‌راحتی باز و بسته شود.

زمانی که صدا گاه‌به‌گاه اتفاق می‌افتد و دائمی نیست.

اگر صدای آن بعد از خمیازه، جویدن غذای سفت یا باز کردن زیاد دهان ایجاد شود.

وقتی فرد هیچ علامت دیگری مثل سردرد، گوش‌درد یا درد در این ناحیه ندارد.

در این شرایط صدا دادن معمولاً به علت جابه‌جایی جزئی مفصل یا حرکت طبیعی اجزای آن ایجاد می‌شود و جای نگرانی ندارد. با این حال توجه به تکرار و علائم همراه آن می‌تواند کمک کند تا تشخیص دهیم این حالت طبیعی است یا نیاز به بررسی بیشتر دارد.

این عارضه زمانی می‌تواند نگران‌کننده باشد که تنها به یک صدا ختم نشود و با علائم آزاردهنده دیگری همراه باشد. در این حالت ممکن است نشانه بروز یک مشکل جدی در مفصل یا عضلات اطراف آن باشد و نباید نادیده گرفته شود.
اگر صداها به‌مرور بیشتر شود و ادامه‌دار باشد یا زندگی روزمره فرد را تحت تأثیر قرار دهد بهتر است حتماً بطور جدی بررسی شود. در حالت کلی در شرایط زیر این عارضه می‌تواند علامت یک مشکل جدی باشد:

همراه بودن با درد یا سوزش

اگر هنگام باز و بسته کردن دهان، درد در این ناحیه، گوش یا شقیقه احساس شود.

قفل شدن یا گیر کردن

زمانی که دهان به‌سختی باز یا بسته می‌شود یا برای لحظه‌ای قفل می‌کند.

کاهش دامنه حرکت

اگر فرد نتواند دهان خود را به‌اندازه طبیعی باز کند.

تداوم و شدت گرفتن صدا

وقتی صدا دائمی شود یا به‌مرور زمان بلندتر و آزاردهنده‌تر شود.

همراهی با علائم دیگر

هنگامی که این مشکل با علائم دیگری مانند سردردهای مکرر، گوش‌درد، وزوز گوش یا درد گردن همراه باشد.

در این موارد صدای مورد نظر می‌تواند نشانه اختلال در مفصل فکی ـ گیجگاهی یا فشار بیش از حد روی آن باشد و مراجعه به پزشک یا دندانپزشک برای تشخیص دقیق توصیه می‌شود.

این عارضه معمولاً بی‌دلیل اتفاق نمی‌افتد و در بسیاری از موارد نتیجه فشار یا اختلالی است که به این مفصل وارد می‌شود. شناخت علت‌های شایع این صداها کمک می‌کند تشخیص دهیم آیا با یک مشکل ساده روبه‌رو هستیم یا شرایطی که نیاز به توجه و درمان دارد. بعضی از این علت‌ها به سبک زندگی و عادت‌های روزمره مربوط می‌شوند و بعضی دیگر با مشکلات ساختاری این ناحیه مرتبط است. مهم‌ترین علت‌هایی که نباید نادیده گرفته شوند عبارت‌اند از:

اختلال مفصلی (TMJ)

وقتی هماهنگی طبیعی بین استخوان‌ها و دیسک مفصل آن به هم می‌خورد و باعث صدا، درد یا قفل شدن می‌شود.

استرس و دندان‌قروچه

فشار دادن یا ساییدن دندان‌ها، مخصوصاً هنگام خواب، فشار زیادی به این قسمت وارد می‌کند و می‌تواند باعث صدا دادن آن می‌شود.

ناهنجاری‌های دندانی و نامرتبی دندان‌ها

وقتی دندان‌ها درست روی هم قرار نمی‌گیرند فشار نامتعادلی به مفصل آن وارد می‌شود.

عادت‌های نادرست روزانه

مثل جویدن زیاد آدامس، باز کردن بیش از حد دهان یا تکیه دادن چانه روی دست نیز می‌تواند اثرگذار باشد.

ضربه یا آسیب

حتی ضربه‌های قدیمی به این ناحیه یا صورت ممکن است بعدها باعث صدا دادن مفصل این ناحیه شوند.

توجه به این علت‌ها و اصلاح آن‌ها می‌تواند از شدیدتر شدن مشکلات و بروز این عارضه جلوگیری کند و مانع بوجود آمدن درد و ناراحتی‌های بعدی شود.

برای تشخیص علت صدا دادن پزشک از چند روش تخصصی استفاده می‌کند که هرکدام نقش مهمی در شناسایی مشکل دارند.

معاینه بالینی که شامل بررسی دامنه حرکتی، لمس مفصل و شنیدن صداهای غیرطبیعی هنگام باز و بسته شدن دهان است و اولین گام تشخیص محسوب می‌شود.

بررسی سابقه پزشکی و عادات دهانی مانند دندان‌قروچه یا جویدن یک‌طرفه که می‌تواند علت اصلی فشار به مفصل باشد.

تصویربرداری تشخیصی مانند رادیوگرافی، عکس مفصل فکی TMJ و سی‌تی‌اسکن که برای ارزیابی دقیق ساختار مفصل، دیسک و استخوان‌ها به‌کار می‌رود. همچنین در این مرحله تصویربرداری دقیق به درک بهتر وضعیت مفصل و تشخیص جابه‌جایی دیسک یا التهاب کمک می‌کند؛ و در نهایت ارزیابی عملکرد عضلات که میزان درگیری عضلات اطراف مفصل را مشخص کرده و مسیر درمان مناسب را تعیین می‌نماید.

اگر به دنبال عکس مفصل فکی TMJ در شمال تهران هستید مرکز رادیولوژی کاوش گزینه مناسبی برای رفع این نیاز شماست.

برای کنترل این عارضه در بسیاری از موارد نیازی به درمان‌های پیچیده نیست و با چند تغییر ساده در عادت‌های روزمره می‌توان شدت صدا و ناراحتی آن را کاهش داد. هدف از این روش‌ها کم کردن فشار روی مفصل و کمک به عملکرد طبیعی آن است. رعایت این نکات به‌ویژه زمانی مؤثر است که صدا دادن بدون درد شدید باشد و در مراحل ابتدایی قرار داشته باشد. مهم‌ترین روش‌های کنترل آن عبارت‌اند از:

استراحت دادن:پرهیز از باز کردن بیش از حد دهان، خمیازه‌های اغراق‌شده و جویدن غذاهای سفت.

کاهش استرس و تنش‌های عصبی: چون استرس باعث فشار دادن دندان‌ها و عضلات آن ناحیه می‌شود آرام‌سازی ذهن نقش مهمی دارد.

خودداری از دندان‌قروچه یا فشردن دندان‌ها: آگاه بودن از این عادت در طول روز و تلاش برای رها نگه داشتن نیز اثر گذار است.

کم کردن جویدن آدامس: جویدن مداوم آدامس فشار زیادی به مفصل این قسمت وارد می‌کند.

گرم یا سرد کردن: استفاده از کمپرس گرم یا سرد می‌تواند به کاهش فشار و آرام شدن عضلات کمک کند.

با رعایت این روش‌های ساده در بسیاری از افراد صداهای ناهنجار این قسمت کمتر می‌شود یا حتی به‌طور کامل کنترل می‌گردد و از پیشرفت مشکل جلوگیری می‌شود.

صدا دادن فک در بسیاری از افراد اتفاق می افتد و در بیشتر موارد مسئله ای طبیعی و بی خطر است که به حرکات مفصل این قسمت مربوط می شود. این صدا زمانی اهمیت پیدا می کند که همراه با درد محدودیت حرکت یا قفل شدن باشد. شناسایی علت هایی مانند استرس دندان قروچه یا عادت های نادرست کمک می کند از شدیدتر شدن مشکل جلوگیری شود. با رعایت روش های ساده کنترل و پیشگیری مثل کاهش فشار روی آن و آرام سازی عضلات می توان در اغلب موارد این مشکل را مدیریت کرد و از نیاز به درمان های جدی جلوگیری نمود.
مرکز رادیولوژی کاوش با بهره گیری از تجهیزات پیشرفته و تیمی مجرب خدمات تصویربرداری دقیق و تخصصی را در زمینه صورت ارائه می دهد. این مرکز با تمرکز بر تشخیص صحیح و سریع به بیماران کمک می کند مسیر درمانی مناسبی را طی کنند. استفاده از تکنولوژی های به روز باعث شده نتایج تصویربرداری با دقت بالا و حداقل خطا انجام شود. اگر به دنبال مرکزی معتبر برای بررسی مشکلات ناحیه دندان و صورت هستید مرکز رادیولوژی فک و صورت کاوش فرمانیه می تواند انتخابی مطمئن برای دریافت خدمات حرفه ای و قابل اعتماد باشد. برای ارتباط با مجموعه می‌توانید از طریق دکمه دریافت نوبت و یا از طریق شماره تماس 02122291130 اقدام کنید.


منابع
my.clevelandclinic.org
healthdirect.gov.au